Terimler
İşitme ve Odyoloji Terimleri Sözlüğü
Kısaca
İşitme testi sonucunuzda veya cihaz kullanımında karşınıza çıkan terimleri burada sade bir dille açıkladık. Terimler alfabetik değil, konu akışına göre sıralanmıştır: önce ölçü birimleri ve testler, sonra kayıp türleri, en sonda cihaz terimleri. Her tanımın altından ilgili ayrıntı sayfasına geçebilirsiniz.
- Terim sayısı
- 32
- ABR / BERA/ey-bi-ar / bera/
- İşitsel beyinsapı yanıtı testidir. Kulaklıkla verilen seslere karşı beynin verdiği yanıt, kafaya yerleştirilen elektrotlarla kaydedilir. İşitsel yolu beyin sapı düzeyine kadar değerlendirir. Kişi test sırasında uyuyor olabilir; bu nedenle bebeklerde ve davranışsal teste katılamayan çocuklarda kullanılır.Ayrıntı
- açık uyum (open fit)/oupın fit/
- Kulak kanalını kapatmadan, açık bırakarak yapılan uygulama biçimidir. Hazır kubbe veya havalandırmalı kalıpla uygulanır. Tıkanıklık hissini azaltır ve kendi sesinizin daha doğal duyulmasını sağlar. Hafif ile orta derecede, özellikle yüksek frekans kaybında tercih edilir; ileri kayıplarda kazancı yetersiz kalır.Ayrıntı
- akustik refleks
- Orta kulaktaki stapedius kasının yüksek sese verdiği kasılma yanıtıdır. Timpanometriyle aynı prob kullanılarak ölçülür. Aynı kulakta ve karşı kulakta ayrı ayrı değerlendirilebilir. Özellikle bebek ve küçük çocuk değerlendirmesinde test bataryasının bir parçasıdır.Ayrıntı
- buşon (kulak kiri tıkanıklığı)
- Kulak kirinin kanalı tıkayarak işitmeyi azaltmasıdır. Sesin kısılması, dolgunluk hissi ve cihazda ıslık sesine yol açabilir. İşitme cihazı kullananlar risk grubunda sayılır. Pamuklu çubuk ve kulak mumu uygulaması önerilmez; temizlik bir sağlık meslek mensubuna bırakılmalıdır.Ayrıntı
- çinko-hava pil
- İşitme cihazlarında yaygın kullanılan, hava ile aktive olan düğme pildir. Koruyucu bandı çıkardığınızda hava girer ve pil çalışmaya başlar. Uluslararası renk koduyla ayrılır: 10 sarı, 312 kahverengi, 13 turuncu, 675 mavi. Düğme piller yutulma tehlikesi taşır; çocuklardan uzak tutulmalıdır.Ayrıntı
- desibel (dB)
- Ses şiddetinin ölçü birimidir; odyogramda dikey eksende yer alır. İşitme testinde dB HL birimi kullanılır ve sıfıra yakın değerler normal işitmeye karşılık gelir. Örneğin 35 desibelden fazla kayıp, Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımında engelleyici işitme kaybı sayılır.Ayrıntı
- eşik
- İşitme testinde, bir sesin zamanın yarısında algılandığı en düşük şiddet düzeyidir. Odyogramdaki her işaret bir eşiği gösterir. Eşikler ne kadar aşağıdaysa, o frekansta o kadar yüksek ses gerekir. Kaybın derecesi bu eşiklerin ortalamasıyla tanımlanır.Ayrıntı
- geri besleme (feedback)/fidbek/
- Cihazdan çıkan sesin yeniden mikrofona ulaşmasıyla oluşan ıslık sesidir. Kalıbın iyi oturmaması, kulak kiri tıkanıklığı, tıkalı hortum ve aşırı kazanç başlıca nedenlerdir. Dijital geri besleme bastırma özelliği bunu azaltır. Islık sürüyorsa kalıp, filtre ve ayar birlikte kontrol edilmelidir.Ayrıntı
- gürültü azaltma
- Cihazın arka plan gürültüsünü analiz ederek konuşmayı öne çıkarmasını sağlayan dijital işlemdir. Esas katkısı dinleme konforu ve zihinsel efordur. Gürültüde anlaşılırlıktaki asıl kazanım ise yönlü mikrofon sistemlerine atfedilir. Hiçbir gürültü azaltma yöntemi ortamı sessiz hale getirmez.Ayrıntı
- hava yolu
- Sesin kulaklık aracılığıyla dış kulak, orta kulak ve iç kulak boyunca izlediği yoldur. Hava yolu ölçümü işitme sisteminin tamamını değerlendirir. Odyogramda kemik yolu ölçümüyle birlikte okunur. İkisi arasındaki fark, kaybın türünü anlamaya yarar.Ayrıntı
- hava-kemik aralığı
- Hava yolu ve kemik yolu eşikleri arasındaki anlamlı farktır. Bu fark, sesin iç kulağa ulaşmasını engelleyen bir sorun bulunduğunu düşündürür. İletim tipi ve mikst kayıpların odyogramdaki temel işaretidir. Aralığın büyüklüğü, olası nedenin değerlendirilmesinde hekime yol gösterir.Ayrıntı
- hertz (Hz)/herts/
- Ses frekansının, yani sesin ince ya da kalın olmasının ölçü birimidir. Odyogramda yatay eksende yer alır. İşitme testi genellikle 250 ile 8000 hertz arasında yapılır; konuşma sesleri 500 ile 4000 hertz aralığında yoğunlaşır.Ayrıntı
- iletim tipi işitme kaybı
- Sesin dış veya orta kulaktan iç kulağa iletilmesindeki bir engelden kaynaklanır. Buşon, kulak zarı delinmesi, orta kulakta sıvı ve otoskleroz sık nedenlerdir. Sesler kısılmış gibi duyulur; kişinin kendi sesi kafasında yankılanabilir. Odyogramda hava ile kemik yolu arasında fark görülür.Ayrıntı
- kanal / bant
- İşitme cihazının ses sinyalini frekansa göre ayırdığı bölmelerdir; iki terim aynı anlamda kullanılır. Her kanalın kazancı ayrı ayarlanabilir. Böylece odyogramınızın şekline göre yapılandırma yapılabilir. Kanal sayısının çokluğu tek başına bir kalite ölçütü değildir.Ayrıntı
- kemik yolu
- Sesin, mastoid kemik üzerine yerleştirilen titreşimli başlıkla doğrudan iç kulağa iletilmesidir. Dış ve orta kulağı atlar; bu yüzden iç kulağın kendi durumunu gösterir. Hava yolu ölçümüyle karşılaştırılarak kaybın iletim mi yoksa sinirsel mi olduğu anlaşılır.Ayrıntı
- konuşmayı ayırt etme skoru (WRS)/dabılyu-ar-es/
- Rahat duyabildiğiniz bir şiddette sunulan tek heceli kelimeleri doğru tekrarlama yüzdenizdir. Normal kabul edilen değer yüzde 80 ve üzeridir. Sesi artırdıkça skorun düşmesi, ileri incelemeyi gerektiren bir bulgudur. Cihazdan beklenen faydanın değerlendirilmesine katkı sağlar.Ayrıntı
- kulak kalıbı
- Kulağınızın ölçüsü alınarak üretilen, kişiye özel parçadır. Cihazın sesini kanala iletir ve kulakta sızdırmaz biçimde durmasını sağlar. Silikon, akrilik, vinil ve polietilen gibi malzemelerden yapılabilir. Kalıbın başarısı büyük ölçüde ölçünün kalitesine bağlıdır.Ayrıntı
- kulak kiri filtresi (wax guard)/vaks gard/
- Cihazın ses çıkışını kulak kirinden koruyan küçük, değiştirilebilir parçadır. Genel olarak ayda bir yenilenir; kulak kiri üretimi fazla olanlarda daha sık gerekebilir. Tıkalı filtre, sesin kısılmasının veya hiç gelmemesinin en sık nedenidir. Değişimi hızlı ve basittir.Ayrıntı
- maskeleme
- Test edilen kulağın sonucunu netleştirmek için diğer kulağa dar bantlı gürültü verilmesidir. İki kulak arasında belirgin fark olduğunda gerekir. Amaç, sesin kafatası üzerinden karşı kulak tarafından duyulmasını engellemektir. Maskeleme yapılmadığında eşikler yanıltıcı çıkabilir.Ayrıntı
- mikst tip işitme kaybı
- İletim tipi ve sensörinöral bileşenin bir arada bulunduğu kayıptır. Odyogramda hem hava-kemik aralığı görülür hem de kemik yolu eşikleri normalin altındadır. Bu durum, aynı kulakta iki farklı sorunun birlikte bulunduğunu gösterir. Değerlendirme ve yönlendirme hekimle birlikte yapılır.Ayrıntı
- odyogram
- İşitme testi sonucunun işlendiği grafiktir. Yatay eksende frekans, dikey eksende ses şiddeti bulunur. Sağ kulak kırmızı, sol kulak mavi işaretlerle gösterilir. Odyogram, kaybın derecesini ve türünü tek bakışta okumaya olanak verir.Ayrıntı
- odyometri
- İşitme eşiklerini ölçen test yöntemidir. Saf ses odyometrisinde her frekansta duyabildiğiniz en düşük ses şiddeti belirlenir. Eşik, tonun zamanın yarısında algılandığı en düşük şiddet olarak tanımlanır. Ölçüm sessiz bir kabinde, kulaklık ve kemik yolu başlığıyla yapılır.Ayrıntı
- oklüzyon etkisi
- Kulak kanalı kapatıldığında kendi sesinizin boğuk ya da yüksek duyulmasıdır. Yeni cihaz kullanıcılarında sık görülür. Havalandırma kanalını genişletmek, açık uyum tasarımı veya hoparlörü kanalda cihaz kullanmak bu etkiyi azaltır. Zamanla azalabilir; sürerse ayar gözden geçirilir.Ayrıntı
- otoakustik emisyon (OAE)/o-a-e/
- İç kulaktaki dış tüy hücrelerinin işlevini ölçen nesnel bir testtir. Kulak yoluna yerleştirilen mikrofonlu prob, iç kulağın ürettiği çok sessiz yanıtı kaydeder. Kişinin yanıt vermesi gerekmez; test sırasında uyuyor olabilir. Yenidoğan taramasında sık kullanılır ve yaklaşık iki dakika sürer.Ayrıntı
- oyun odyometrisi
- İki ile dört yaş arasındaki çocuklarda kullanılan koşullu davranışsal test yöntemidir. Çocuk sesi duyduğunda küp atmak gibi bir hareket yapar. Böylece işitme eşikleri oyun içinde ölçülür. Daha küçük bebeklerde görsel pekiştireçli odyometri, daha büyük çocuklarda konvansiyonel odyometri tercih edilir.Ayrıntı
- presbiakuzi
- Yaşa bağlı işitme kaybının tıptaki adıdır. Kademeli gelişir ve genellikle yüksek frekanslardan başlar. İç kulak değişiklikleri, uzun süreli gürültü maruziyeti, yüksek tansiyon ve diyabet gibi durumlar katkıda bulunur. Yaygınlığı yirmi yaşından sonra her on yılda artar.Ayrıntı
- sensörinöral işitme kaybı
- İç kulak, işitme siniri veya merkezi sinir sistemi kaynaklı işitme kaybıdır. En sık görülen türdür. Yaşlanma, gürültü maruziyeti, bazı ilaçlar ve kafa travması başlıca nedenlerdir. Odyogramda hava ve kemik yolu eğrileri birbirine yakın seyreder.Ayrıntı
- telecoil (T-bobin)/telekoyl/
- İşitme cihazının içindeki küçük tel bobindir; cihazı kablosuz bir alıcıya dönüştürür. Telefon ahizesine manyetik olarak eşlenir ve ıslık sesi olmadan net sinyal sağlar. Endüksiyon döngü sistemi kurulu salonlarda sesi doğrudan cihazınıza iletir. Her modelde bulunmaz.Ayrıntı
- timpanometri
- Orta kulağın işlevini ölçen testtir; bir işitme testi değildir. Kulak yoluna yerleştirilen prob, kanal basıncı değişirken kulak zarının hareketini kaydeder. Sonuç eğrisi genellikle A, B ve C tiplerine göre yorumlanır. B tipi düz eğri, orta kulakta sıvı olasılığını düşündürür.Ayrıntı
- tinnitus
- Dış kaynağı olmayan bir sesin algılanmasıdır; halk arasında kulak çınlaması denir. Çınlama, uğultu veya vızıltı biçiminde tarif edilir ve başkaları bu sesi duyamaz. Üç ay ve daha uzun sürdüğünde kronik kabul edilir. Sıklıkla işitme kaybıyla birlikte görülür.Ayrıntı
- vent (havalandırma kanalı)/vent/
- Kulak kalıbının veya kulak içi cihazın üzerine açılan küçük hava kanalıdır. Kanalın havalanmasını sağlar ve tıkanıklık hissini azaltır. Genişliği, kaybınızın derecesine ve geri besleme riskine göre belirlenir. Çok geniş vent, alçak frekanslardaki kazancı düşürür.Ayrıntı
- yönlü mikrofon
- Belirli bir yönden gelen sesi öne çıkaran, diğer yönlerden geleni zayıflatan mikrofon sistemidir. Sinyal-gürültü oranını yükselttiği iyi kanıtlanmıştır. Ayarlanabilir yönlülük özelliği olan cihazlar, gürültünün geldiği yönü tanıyıp zayıflatabilir. Kalabalık ortamlarda konuşmayı takip etmeyi kolaylaştırır.Ayrıntı
Terim yetmezse
Anlamadığınızher şeyi sorun.
Odyolojide çok terim var ve hepsini bilmeniz gerekmiyor. Randevunuzda ne anlama geldiklerini tek tek anlatırız.