Evde işitme cihazı bakımı: günlük, haftalık ve aylık rutin

Bakım neden bu kadar belirleyici

İşitme cihazı, kulak kanalınız gibi sıcak ve nemli bir ortamda gün boyu çalışır. Aynı ortamda kulak kiri, ter ve toz da bulunur. Bu üç etken cihazın ses yolunu zamanla tıkar.

NIDCD’nin bakım kuralı tek cümlede özetlenir: cihazınızı ısıdan ve nemden uzak tutun. Saç spreyinden kaçının, biten pili hemen değiştirin ve düzenli temizlik yaparak kulak kirinin cihaza zarar vermesini önleyin.

İyi haber şu: bakımın büyük bölümü evde, birkaç dakikada yapılır. Aşağıdaki rutin, cihaz tipinden bağımsız olarak geçerlidir.

Her gün yapılacaklar

1. Ellerinizi yıkayın ve iyice kurulayın. Islak elle tutulan cihaza nem geçer.
2. Dış yüzeyi kuru mikrofiber bezle silin. Bez tiftik bırakmamalıdır.
3. Yumuşak kıllı fırçayla kalıntıyı alın. Fırçayı yukarıdan aşağıya doğru hareket ettirin.
4. Mikrofon deliklerini kontrol edin. Tıkanıklık, sesin kısılmasına yol açan nedenlerden biridir.
5. Gece cihazı çıkarın ve pil kapağını açık bırakın. Böylece iç kısım havalanır.

Bu beş adım günde iki–üç dakika sürer. Rutini yatmadan önce sabitlemek, unutma olasılığını azaltır.

Her hafta ve her ay yapılacaklar

Haftalık: Kulak kalıbını temizleyin. Kulak arkası modellerde hortumu derinlemesine temizleyin ve içinde biriken nemi hava puarı ile boşaltın. Hortumdaki su damlacıkları sesi boğuklaştırır.

Aylık: Kulak kiri filtresini (wax guard) değiştirin. Filtre, kulak kirinin hoparlöre ulaşmasını engelleyen küçük bir korumadır. Tıkandığında ses kısılır veya tamamen kesilir.

Gerektiğinde: Kubbe (dome) genellikle bir–iki ayda bir yenilenir. Hortum rengi değiştiyse ya da sertleştiyse değiştirilmesi gerekir; bu genellikle birkaç ayda bir olur.

Kulak kiri üretimi kişiden kişiye belirgin biçimde değişir. Bu yüzden bu aralıklar bir başlangıç noktasıdır, kesin bir takvim değildir.

Cihaz tipine göre bakım farkları

Cihaz tipi	Öne çıkan bakım noktası
Kulak arkası (BTE — behind the ear)	Gövdeyi yumuşak fırçayla silin. Kubbeyi temizleyin, bir–iki ayda bir değiştirin. Hortum rengi değiştiğinde veya sertleştiğinde yenileyin. Hortum nemini puarla alın.
Hoparlörü kanalda (RIC — receiver in canal)	Kubbeyi ve ince kabloyu yumuşak bezle temizleyin ve kuru tutun. Mikrofon portunu nazikçe fırçalayın. Pil bölmesini tiftiksiz bezle silin.
Kulak içi ve kanal içi (ITE / ITC / CIC)	Yalnızca kuru silme yapılır, asla su kullanılmaz. Havalandırma deliklerini kir çıkarma teli ya da yumuşak fırçayla temizleyin. Ses çıkışına alet sokmayın.

Bakım çantanızda ne bulunmalı

• Yumuşak kıllı temizleme fırçası
• Kir çıkarma çengeli veya halkası
• Havalandırma (vent) temizleme teli
• Hava puarı
• Kurutma kiti ya da nem alıcı kutu
• Tiftiksiz mikrofiber bez
• İşitme cihazı temizliği için üretilmiş dezenfektan mendil
• Yedek filtre ve yedek kubbe

Bu seti tek bir kutuda toplayın. Dağınık malzeme, atlanmış bakım demektir.

Nem yönetimi: Mersin’de ayrı bir başlık

Nem, cihazların işlevini ve performansını bozan yaygın bir sorundur. Akdeniz ikliminde yaz aylarındaki yüksek nem ve terleme bu riski artırır.

Alabileceğiniz önlemler basittir:

• Cihazı geceleri nem alıcı veya kurutma kutusunda saklayın
• Kutunuz yoksa cihazı pil kapağı açık halde açık havada bırakın
• Terlediğiniz günlerde gün içinde de kısa bir kurulama yapın
• Cihazı banyoda, mutfak buharında veya araç torpidosunda bırakmayın

Cihazı çıkarmanız gereken anlar

Bakımın yarısı temizlik, yarısı doğru zamanda çıkarmaktır. Şu durumlarda cihazı önceden çıkarın ve kuru bir yere koyun:

• Duş, banyo ve abdest sırasında
• Deniz, havuz ve saunada
• Saç boyama, saç spreyi ve jöle kullanırken
• Ağır terleten spor ve bahçe işlerinde
• Gece uyurken

Cihazı çıkardığınız yeri sabitleyin. Her seferinde aynı kutu, aynı raf. Alışılmadık bir yere bırakılan cihaz kolayca kaybolur.

Bakımı unutmamak için küçük bir sistem

Bakım rutini zor değildir; unutulması kolaydır. Üç basit alışkanlık bunu çözer.

Rutini mevcut bir alışkanlığa bağlayın. Temizliği diş fırçalamanın hemen ardına yerleştirin. Böylece ayrı bir hatırlatmaya ihtiyaç kalmaz.

Malzemeyi göz önünde tutun. Bakım kutusu çekmecenin dibinde değil, cihazı bıraktığınız yerin yanında dursun.

Filtre ve kubbe için takvime not düşün. Ayın aynı gününü seçin. Yedek filtreniz azaldığında yenisini önceden temin edin.

Asla yapılmaması gerekenler

Aşağıdaki uygulamalar cihaza zarar verir. Hiçbiri denenmemelidir.

⛔ Yapmayın	Neden
Su, sabun veya musluk altında yıkama	Cihazlar nemden uzak tutulmalıdır. Kişiye özel kulak içi modellerde yalnızca kuru silme yapılır.
Alkol veya el dezenfektanı	Cihazın koruyucu kaplamalarına zarar verir.
Ev temizlik ürünleri, sirke, kolonya	Aynı nedenle kullanılmaz; plastik ve kaplama bozulur.
Saç kurutma makinesi, radyatör, fırın, mikrodalga	Isı elektronik parçalara ve pil bölmesine zarar verir.
Saç spreyi cihaz takılıyken	Sprey mikrofon ve ses çıkışı deliklerini tıkar.
Ses çıkışına iğne, kürdan, ataç sokmak	Hoparlör kalıcı olarak zarar görebilir.
Pamuklu çubukla kulak temizliği	AAO-HNSF kılavuzu önermez: kulak yolunda kesik, kulak zarında delik ve işitme kemikçiklerinde yerinden çıkma yapabilir.
Kulak mumu (ear candling)	Kılavuz açıkça karşı öneride bulunur. Buşonu çıkardığına dair kanıt yoktur, kulak yoluna ve kulak zarına ciddi hasar verebilir.
Cihazı ıslandığında pilli halde çalıştırmak	Önce pili çıkarın, cihazı kurulayın ve merkezimize başvurun.

Profesyonel kontrol: 6–12 ayda bir

Ev bakımı gereklidir ama tek başına yeterli değildir. AAO-HNSF kılavuzu, kulak kiri tıkanıklığı açısından yüksek riskli kişiler arasında işitme cihazı kullananları ayrıca sayar. Bu gruptaki kişilerin rutin temizlik için 6–12 ayda bir bir klinisyene başvurmasının düşünülmesi gerektiğini belirtir.

Şu durumlarda beklemeden başvurun:

• Ses kısıldı, cızırtılı geliyor ya da hiç gelmiyor
• Filtre değişimine rağmen ses düzelmedi
• Cihaz ıslık çalıyor
• Gövdede çatlak, hortumda sertleşme veya renk değişimi var
• Kulakta kaşıntı, kızarıklık ya da akıntı başladı

Kulakta ağrı, akıntı veya ani işitme değişikliği varsa önce kulak burun boğaz hekiminize başvurun. Bu belirtiler cihaz bakımıyla değil, tıbbi değerlendirme ile ilgilidir.

Bakım, temizlik ve filtre değişimi için randevu alarak merkezimize başvurabilirsiniz.